Skip to content

ไวแวกซ์มาลาเรียคืออะไร

Plasmodium vivax is a protozoal parasite and a human pathogen.
Plasmodium vivax is a protozoal parasite and a human pathogen.

เชื้อมาลาเรียที่เป็นปัญหาสำคัญทั่วโลกคือเชื้อฟัลซิปารัมซึ่งพบมากในทวีปแอฟริกา และชนิดไวแว็กซ์ซึ่งพบมากในภูมิภาคอื่นๆ นอกทวีปแอฟริกา ประมาณร้อยละ 53 ของผู้ป่วยไวแว็กซ์อาศัยอยู่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมทั้งในประเทศไทย และกว่า 80% ของผู้ป่วยมาลาเรียในประเทศไทยเกิดจากเชื้อมาลาเรียชนิดไวแวกซ์

เชื้อมาลาเรียชนิดไวแว็กซ์มีลักษณะพิเศษต่างจากการติดเชื้อมาลาเรียฟัลซิปารัม เนื่องจากเป็นเชื้อที่มีระยะแฝงตัวในตับ ซึ่งสามารถทำให้ผู้ป่วยกลับมาเป็นไข้มาลาเรียซ้ำได้อีกหลายครั้งจากการถูกยุงกัดเพียงครั้งเดียว การกลับเป็นซ้ำนี้อาจมีระยะเวลานานเป็นเดือนหรืออาจเป็นปี และผู้ป่วยกลุ่มนี้จะเป็นแหล่งแพร่เชื้อมาลาเรียได้อีกทุกครั้งที่เชื้อกลับซ้ำจากตับสู่กระแสเลือด นอกจากนี้การเจ็บป่วยในระยะยาวส่งผลกระทบในทางเศรษฐกิจ การแพทย์ และสุขภาพของผู้ป่วย โดยเฉพาะผู้ป่วยมาลาเรียชนิดไวแว็กซ์ที่เป็นในเด็กเล็กและเป็นซ้ำๆ จะมีผลกระทบต่อการพัฒนาทางด้านระบบประสาทและสมอง ทำให้เกิดความบกพร่องทางการเรียนรู้ ทางความจำและทางภาษาได้ชั่วคราว ปัจจุบัน มียาไพรมาควินที่ใช้กำจัดเชื้อระยะแฝงตัวในตับ แต่เป็นยาที่อาจมีผลข้างเคียงสูง ต้องกินยาเป็นระยะเวลานาน และยังมีภาวะดื้อยาในผู้ป่วยส่วนหนึ่ง รูปแบบการติดเชื้อซ้ำของเชื้อมาลาเรียชนิดไวแว็กซ์นี้ จึงเป็นอุปสรรคต่อการรักษาและการดำเนินการกำจัดโรคไข้มาลาเรียในภูมิภาคแถบลุ่มแม่น้ำโขงและประเทศไทยในปัจจุบัน